Τι είναι (και τι δεν είναι) το burnout

Στην πρώτη ενότητα θα παρατηρήσεις τι σε δυσκολεύει, τι άλλαξε και ποια βοήθεια χρειάζεσαι. Η παρατήρηση δεν πρέπει να καθυστερεί μια απαραίτητη αξιολόγηση ή μια άμεση αλλαγή για την ασφάλειά σου. Σκοπός είναι να περιγράψεις καλύτερα την κατάσταση, χωρίς να προσθέσεις μια ετικέτα στον εαυτό σου.

Η Christina Maslach και οι συνεργάτες της μελετούν το burnout εδώ και δεκαετίες. Το περιγράφουν ως μια αντίδραση σε χρόνιο στρες στη δουλειά, με τρεις όψεις (Maslach και Leiter, 2016):

1. Εξάντληση: νιώθεις ότι δεν σου έχει μείνει ενέργεια, σωματική ή συναισθηματική.
2. Κυνισμός και απόσταση: αρχίζεις να αποστασιοποιείσαι από τη δουλειά και τους ανθρώπους της, να αδιαφορείς ή να θυμώνεις εύκολα.
3. Μειωμένη αποτελεσματικότητα: νιώθεις ότι δεν τα καταφέρνεις, ότι ό,τι κάνεις δεν έχει αποτέλεσμα ή αξία.

Οι τρεις όψεις δεν χρειάζεται να έχουν την ίδια ένταση και δεν αποτελούν υποχρεωτική ακολουθία. Μην προσπαθήσεις να εντοπίσεις «σε ποιο στάδιο είσαι». Κοίτα τι έχει αλλάξει στη δική σου καθημερινότητα και πόσο σε δυσκολεύει.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συμπεριέλαβε το burnout στη Διεθνή Ταξινόμηση Νόσων (ICD-11) ως επαγγελματικό φαινόμενο, όχι ως ασθένεια. Το περιγράφει με τις ίδιες τρεις όψεις και τονίζει ότι αφορά ειδικά το πλαίσιο της δουλειάς και προκύπτει από χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει αντιμετωπιστεί επιτυχώς (World Health Organization, 2019).

Ο ορισμός αφορά το εργασιακό πλαίσιο. Δεν σημαίνει ότι κάθε εξάντληση προέρχεται από τη δουλειά, ότι οι υπόλοιπες δυσκολίες σου είναι μικρότερες ή ότι δεν χρειάζεται φροντίδα. Η ταξινόμηση του WHO δεν κατατάσσει το burnout ως ιατρική πάθηση στο ICD-11· αυτό δεν είναι ένας παγκόσμιος κανόνας για το πώς κάθε επαγγελματίας αξιολογεί ή αντιμετωπίζει συμπτώματα. Επίμονη κούραση, χαμηλή διάθεση και σωματικές αλλαγές χρειάζονται αξιολόγηση. Θα το δούμε στην Ημέρα 4.

Για τις τρεις όψεις μπορείς να χρησιμοποιήσεις προαιρετικά το 0–10. Στην εξάντληση και στον κυνισμό, 0 σημαίνει ότι δεν τα παρατηρείς και 10 ότι τα αισθάνεσαι πολύ έντονα. Στην αποτελεσματικότητα, 0 σημαίνει ότι αισθάνεσαι καθόλου αποτελεσματικός και 10 πολύ αποτελεσματικός. Εδώ, λοιπόν, μια χαμηλότερη τιμή μπορεί να περιγράφει μεγαλύτερη δυσκολία. Δεν προσθέτουμε τις βαθμολογίες, δεν βγάζουμε συνολικό «σκορ burnout» και δεν συγκρίνουμε ανθρώπους.

Το παράδειγμα μετρά περισσότερο από τον αριθμό: «Διάβασα το ίδιο μήνυμα τρεις φορές και πάλι δεν μπορούσα να αποφασίσω τι να απαντήσω». Δίπλα γράψε πότε συνέβη και τι άλλο σε επηρέαζε. Στην επόμενη στάση θα ψάξουμε τις συγκεκριμένες τριβές που μπορεί να βρίσκονται πίσω από μια τέτοια μέρα.