Πρώτη ενότητα · Κατάλαβε γιατί δυσκολεύεσαι
Πριν μάθεις να λες όχι, χρειάζεται να ξέρεις τι προσπαθείς να αλλάξεις. Η λέξη «όριο» χρησιμοποιείται άλλοτε για μια ανάγκη, άλλοτε για έναν κανόνα και άλλοτε για μια απαίτηση προς τον άλλον. Εδώ θα την χρησιμοποιούμε πρακτικά: τι μπορείς να προσφέρεις, τι δεν θέλεις να συνεχίσεις και τι θα κάνεις εσύ για να προστατεύσεις αυτόν τον χώρο.
Αίτημα, συμφωνία, όριο
Αίτημα: «Σε παρακαλώ, μη μου τηλεφωνείς μετά τις δέκα για μη επείγοντα θέματα». Εξηγείς τι χρειάζεσαι. Ο άλλος μπορεί να συμφωνήσει, να διαφωνήσει ή να προτείνει κάτι άλλο.
Συμφωνία: «Τα συζητάμε το πρωί· για πραγματικό επείγον χρησιμοποιούμε αυτόν τον τρόπο». Συνεννοείστε για μια κοινή πρακτική. Δεν αρκεί να την έχει αποφασίσει μόνο ο ένας.
Δική σου δράση: «Μετά τις δέκα δεν απαντώ στα μη επείγοντα μηνύματα. Επιστρέφω σε αυτά το πρωί». Δεν μπορείς να εμποδίσεις κάθε μήνυμα, αλλά μπορείς να οργανώσεις τη δική σου διαθεσιμότητα, μέσα στα πραγματικά περιθώρια του ρόλου σου.
Το αίτημα δεν είναι αποτυχία. Συχνά είναι η καλύτερη αρχή. Και μια δική σου απόφαση δεν είναι αυτομάτως δίκαιη μόνο επειδή αρχίζει με «εγώ θα». Χρειάζεται να εξετάσεις αν είναι αναλογική, αν σέβεται τη συναίνεση και αν τηρεί συμφωνημένες ευθύνες.
Τι δεν κάνει ένα όριο
Δεν αποφασίζει ποιον θα βλέπει ο σύντροφός σου. Δεν στερεί σιωπηλά μια απαραίτητη φροντίδα από άνθρωπο που εξαρτάται από σένα. Δεν γίνεται τιμωρία, όπως «θα εξαφανιστώ για να καταλάβεις». Και δεν χρειάζεται να μετατρέψει κάθε διαφωνία σε απειλή αποχώρησης.
Μπορείς να ζητήσεις ειδοποίηση πριν από μια επίσκεψη, να μιλήσεις για το μοίρασμα της δουλειάς στο σπίτι ή να αρνηθείς μια νέα χάρη. Όταν όμως υπάρχει ήδη δέσμευση, χρειάζεται και συζήτηση για το πώς θα αλλάξει με υπεύθυνο τρόπο. Στη δουλειά με εφημερία ή σε μια περίοδο φροντίδας, η διαθεσιμότητα δεν ρυθμίζεται σαν να μην υπάρχει κανείς άλλος.
Το όριο γίνεται καθαρότερο όταν ξέρεις τι ζητάς, τι έχει συμφωνηθεί και τι μπορείς να κάνεις εσύ.
Μια δεξιότητα που μπορείς να εξασκήσεις
Η διεκδικητικότητα είναι η έκφραση αναγκών και θέσεων με σεβασμό προς τον εαυτό σου και προς τους άλλους. Η ανασκόπηση των Speed και συνεργατών (2018) εξετάζει την ιστορία και την ερευνητική τεκμηρίωση της εκπαίδευσής της σε διάφορα κλινικά προβλήματα. Δεν αξιολογεί αυτό το βιβλίο ούτε αποδεικνύει ότι 21 αναγνώσεις θεραπεύουν το άγχος ή την κατάθλιψη.
Κρατάμε την πρακτική ιδέα της εξάσκησης: μπορείς να γράψεις μια φράση, να τη δοκιμάσεις σε ασφαλές πλαίσιο και να παρατηρήσεις τι χρειάζεται προσαρμογή. Ούτε η τέλεια φράση ούτε η ψυχραιμία σου μπορούν να εγγυηθούν την αντίδραση κάποιου άλλου.
Σήμερα αρκεί να ξεχωρίσεις μια κατάσταση. Αύριο θα δεις γιατί το ναι μπορεί να βγαίνει πριν προλάβεις να το επιλέξεις.
Το σημερινό βήμα
- Γράψε πέντε πράγματα που έκανες αυτή την εβδομάδα επειδή δεν μπόρεσες να πεις όχι
- Δίπλα σε καθένα, σημείωσε ποιες επιθυμίες, ευθύνες, φόβοι ή συνήθειες συνυπήρχαν
- Διάλεξε ένα από αυτά και ξαναγράψ' το ως όριο: «Από εδώ και πέρα, εγώ θα…»